De Keizersgracht op de plaats van het huidige gebouw van Felix Meritis, 1787
signatuur/datering linksonder op rand van de kade: Joh Elfers 1787
: "Elfers" thans niet meer leesbaar
etiket achterzijde: Van Maatschappij / Felix Meritis / J. Elfers / de huizen in wier plaats Felix is gebouwd.
opschrift jaarsteen op het middelste huis: MDCXXXXIIII
: 1644
opschrift op rechter huis op een balk: .. school
inv.nr. SA 3341 in depot
Grachtkant, van het water afgezien, met links een vrouw en een kind en twee mannen met drie hoeksteek en staartpruik, tegen de achtergrond van drie 17e eeuwse huizen met stoepen. Op het linkerhuis een gevelsteen met twee geweren. Donkerbruine schildering.
Herkomst
Schenking aan de Maatschappij Felix Meritis door C.S. Roos; schenking de Maatschappij Felix Meritis, Amsterdam, 1889
Trefwoorden
38024
Catalogus AHM 1975/'79
Op de achterzijde een etiket: "Maatschappij/ Felix Meritis/ J. Elfers/ de huizen in wier plaats Felix is gebouwd". Op het linker huis een gevelsteen met twee gekruiste geweren. Op het linker huis een gevelsteen met twee gekruiste geweren. Op het middelste een jaarsteen 1644 (Romeins). Op het rechter huis op een balk: ".. school". De drie afgebeelde huizen werden gesloopt om plaats te maken voor het imposante nieuwe gebouw van het genootschap Felix Meritis, Keizersgracht 324, dat in 1789 voltooid werd. In de "Historische beschrijving van het gebouw .. Felix Meritis" lezen wij hoe in 1787: "op den tweeden dag van Grasmaand .. een aanvang met het afbreeken der oude huizen (werd) gemaakt, ná dat dezelven bevoorens, door den Kunstschilder J. ELFERS, ter nagedagtenisse aan derzelver voorkomen, afgeschilderd waren". Bij de opheffing van Felix Meritis in 1889 werden de bezittingen aan de gemeente Amsterdam geschonken.
Dezelfde blik op dezelfde huizen met deels dezelfde figuren biedt een aquarel door G. Hulseboom, die zich thans in de verzameling Paul Brandt te Amsterdam bevindt en op de achterkant het opschrift draagt: "De oude huizen op de Keijsersgragt Bij de Beerestraat waar nu thans de Maatschappij Felix Meritis geplaatst is" (herk.: vlg. D. van Lankeren, Amsterdam (Roos), 22 januari 1856, nr. 214; vlg. Amsterdam (De Zon), 11 februari 1959, nr. 5510, met afb.). Deze tekening moet naar ons schilderij zijn gemaakt; de erop afgebeelde huizen bestonden tijdens het leven van Hulseboom (1784-1863) al niet meer. Hetzelfde geldt voor een tekening naar Elfers' schilderij in de Topografische atlas van het Gemeentearchief door G. Lamberts (1776-1850; zie J. Vriese, Felix Meritis, in: Ons Amsterdam 17, 1965, afb. blz. 323).