opschrift regel 1 en 2: IHN-alfabet: alfabet, kapitalen
: Het eerste alfabet op deze doek is opgebouwd naar moeilijkheidsgraad. Eerst leerden de meisjes de stokletters borduren de I H N M J L T F E P B R K en D, als ze dat onder de knie hadden kwam de volgende uitdaging, de zogenaamde schuine letters A V W X Y en Z en ten slotte de ronde U C G O Q en S. Practice makes progress. Daarna volgde vaak het ABC in gebruikelijke volgorde.
opschrift regel 3: cijferreeks
opschrift regel 4: EJDITTMER.: naam borduurster
opschrift regel 5: 1905: jaar voltooiing doek
inv.nr. KA 19624 in depot
Trefwoorden
Mevrouw Van Soest heeft met een schenking van 14 doeken uit één en dezelfde familie aanzienlijk aan de collectie merk- en stoplappen bijgedragen. De schenking omvat doeken van drie uit vier generaties: overgrootmoeder Alida Reekers, grootmoeder Wilhelmina Westerveld en de (achter)kleindochters Anna Wilhelmina, Metta Margaretha en Emma Johanna Dittmer en hun nichtje Dorothea Dittmer. Werk van de oudste (achter)kleindochter, Wilhelmina Christina Hendrika (1882-1956), ontbreekt evenals borduurwerk van Anna Wilhelmina van der Meij, de moeder van de zusjes Dittmer.
Emma Johanna wordt op 30 juni 1895 in Amsterdam geboren. Ze is de is de jongste dochter van Willem Frederik Dittmer jr. (1857-1912) en Anna Wilhelmina van der Meij (1855-1935). Het paar krijgt drie jongens en vier meisjes. De zusjes Anna, Metta en Emma ontvangen handwerkles in Amsterdam. Ze blijken ijverige leerlingen te zijn. Met z’n drieën staan de meisjes garant voor elf doeken. De rodeschoollappen en de stoplappen van de meisjes vertonen sterke overeenkomsten, waaruit afgeleid kan worden dat ze handwerkonderwijs op dezelfde school hebben gevolgd. Waar dat is, is helaas niet bekend. Het is gezien de leeftijd van hun ouders niet aannemelijk dat dat een weeshuisschool is geweest. Hoe het Emma verder gaat in haar leven zwijgen de bronnen. Een rouwadvertentie in de krant, geplaatst door de dochter van Wilhelmina, vertelt dat lieve tante Emma op 11 november 1982, na een kortstondige ziekte overleden is hospice Wallon in Amsterdam. Emma laat geen echtgenoot en kinderen na.
Een paar jaar na haar oudere zusters, waagt ook Emma Johanna zich aan een rodeschoollapje.
Dergelijke letterlapjes worden vanaf 1870 tot ver in de twintigste eeuw op school tijdens het handwerkonderwijs gemaakt. Ze danken hun naam aan het feit dat er met rood garen wordt geborduurd op een wit katoenen ondergrond met rode, ingeweven randen. Naast letters, cijfers en sierrandjes worden er soms ook kleine motiefjes aan toegevoegd. De herkomst van dit soort lapjes is meestal gemakkelijk te achterhalen doordat veel meisjes hun naam, hun woonplaats en de naam van de school erop achterlaten. Het gebruikte alfabet lijkt ongewoon. Niets is minder waar. Het is opgebouwd naar moeilijkheidsgraad. Eerst leren de meisjes de stokletters borduren de I H N M J L F E P B R K en D. Als ze dat onder de knie hebben komt de volgende uitdaging, de zogenaamde schuine letters A V W X Y en Z en ten slotte de ronde U C G O Q en S. Practice makes progress, soms volgt er een ABC in de gebruikelijke volgorde. Zo niet hier. De alfabetten worden afgesloten met cijferreeksen van 1 t/m 0. Emma voldoet aan vrijwel alle eisen, die aan een rodeschoollapje worden gesteld. Naast een keurig uitgewerkt alfabet en dito cijferreeks vult ze de onderste helft van haar doek met allerlei sierrandjes. In 1905 is het werkje klaar.
(Suzette van 't Hof)